Aksaray Otomatik Şanzıman Tamiri: Tuzlu Toz, Soket Oksiti ve Gelip Giden Arızalar

Aksaray otomatik şanzıman tamiri için arayanların bir kısmı tuhaf bir şikâyet anlatır: Araç sabah sorunsuzdur, öğlen emniyet moduna girer, kontak kapatılıp açılınca hiçbir şey olmamış gibi yoluna devam eder. Bu tür gelip giden arızalarda şanzımanın içi suçsuz olabilir ve asıl sorun bir elektrik temasında çıkabilir. Ankara, Adana ve Konya yollarının kesiştiği bu kavşak ilde hem kilometre hem de tuz ve toz bu tür arızaları besleyebilir.

Gelip giden arıza nasıl tanınır?

Mekanik aşınma genellikle yavaş yavaş ilerler, her gün biraz daha kötüleşir. Elektrik temas sorunu ise birden gelir, birden gider. Şu belirtiler temas şüphesini güçlendirir:

• Şanzıman uyarı lambası bir yanıp bir söner, bazı günler hiç görünmez.
• Araç aniden emniyet moduna girer, kontak kapatıp açınca düzelir.
• Vites göstergesindeki harf yanıp söner ya da bir anlığına kaybolur.
• Bozuk yolda, çukura girip çıkınca ya da yağmurlu ve nemli havada arıza artar.
• Sabah soğukta görülür, ısınınca kaybolur ya da tam tersi olur.
• Bazı araçlarda hız göstergesi vitesle birlikte anlık olarak düşer.

Bu tablo sizde varsa yapacağınız ilk şey arıza kodunu okutup fotoğraflamaktır. Kodu sildirmeyin, çünkü gelip giden arızada elimizdeki en değerli ipucu odur. Şanzıman arıza tespiti bu tür işlerde pahalı parçaya gitmeden önce yolu daraltır.

Tuz, toz ve temas: Aksaray'da neden ayrıca bakılmalı?

Aksaray'ın kuzeybatısında Tuz Gölü uzanır. Eskil tarafı göle yakındır ve kuru havalarda rüzgârla kalkan ince toz, araçların altına yapışır. Kışın yollara atılan tuz da bu tabloya eklenir. Ortaköy ve Ağaçören tarafındaki tarla yollarından, Gülağaç ve Güzelyurt yönündeki kırsal yollardan gelen tozu da sayın.

Tuz neme karışınca sıradan tozdan farklı davranır. Metal yüzeylerde korozyonu başlatır, elektrik iletebilen bir tabaka oluşturur ve temizlenmediği sürece her nemli günde yeniden işe koyulur. Şanzımanın elektrik düzeninde bunun etkisi üç yerde görülür.

Şanzıman soketi

Şanzıman ana soketi, kontrol ünitesiyle şanzıman içindeki selenoidleri (yağ yolunu açıp kapayan elektrik valfleri) ve sensörleri birbirine bağlar. Soket lastiği yaşlanırsa içeri nem ve toz girer. Pimlerde yeşilimsi ya da beyaz bir toz, kararma ve gevşeme başlar. Temas direnci yükselir, kontrol ünitesi yanlış sinyal okur ve şanzımanı korumaya alır.

Bazı şanzımanlarda ters yönlü bir sorun da görülür. Soket yuvasındaki conta bozulursa içerden yağ sızar ve kablo boyunca ilerleyebilir. Yağlı bir soket hem kir toplar hem de teması zayıflatır.

Şasi bağlantıları ve akü

Şanzıman kontrol ünitesi temiz voltaj ister. Gövdeye bağlanan şasi noktaları, pabuçlar ve akü kutupları korozyona en açık yerlerdir. Zayıf bir şasi teması, ilgisiz birkaç sistemde birden garip arızalar yaratır. Ekranda aynı anda birkaç uyarı görüyorsanız önce akü ve şasi bağlantılarına baktırın. Bu, en ucuz ve en çok atlanan kontroldür.

Sensörler

Devir sensörleri, vites konum sensörü ve yağ sıcaklık sensörü doğru bilgi vermezse şanzıman doğru karar veremez. Bazı sensörler dışarıdadır, soketi kolayca tuzdan etkilenir. Bazıları ise mekatronik ünitesinin içindedir, yani vites geçişlerini yöneten elektronik ve hidrolik bloğun parçasıdır. İkincisinde arıza dış temastan değil, ünitenin kendisinden gelebilir. Bu ayrımı yapmak için mekatronik arızası belirtileri yazımıza da göz atabilirsiniz.

Alttan koruma ve tapalar

Tuzun şanzımana bir başka etkisi aracın altında görülür. Plastik ya da metal alt koruması eksik, çatlak veya vidaları kopmuş araçlarda tuzlu toz doğrudan şanzıman gövdesine, soketlere ve kablo kanallarına ulaşır. Bakımda sökülüp geri takılmayan koruma parçası sık rastlanan bir durumdur.

Alüminyum gövdeyle çelik tapa arasında korozyon ilerlediğinde yağ tapası da kolay açılmaz. Zorlanırsa tapa başı bozulur ya da gövdedeki diş sıyrılır, küçük bir bakım büyük bir işe döner. Yağ değişiminden önce tapaların durumuna bakılması bu yüzden faydalıdır.

Siz neye bakabilirsiniz, neye dokunmamalısınız?

Alt yıkama tuz için faydalıdır, ama basınçlı suyu soketlerin üzerinde tutmak nemi içeri sokar. Yıkamayı yapan kişiye bunu söylemeniz yeterli.

Temas arızasını ararken izlediğimiz sıra

Gelip giden arızada parça değiştirerek sonuca gitmek hem pahalıdır hem de yanıltıcıdır. Önce kayıtlı kodlar ve arıza anına ait veriler okunur, yani o sıradaki hız, sıcaklık ve voltaj bilgileri. Sonra akü ve şarj voltajı ölçülür. Kablo demeti hafifçe oynatılırken canlı veriler izlenir, çünkü zayıf bir temasta değer o anda sıçrar. Soket açılıp pimler kontrol edilir, en sonda yol testi yapılır. Sensör ya da mekatronik değişiminden önce kablonun sağlam olduğu kesinleşmelidir. Yoksa yeni parça takılır, arıza olduğu gibi kalır.

Aralıklı arızayla yola çıkılır mı?

Bu arızanın en tehlikeli yanı öngörülememesidir. Araç şehir içinde üç gün sorunsuz gidebilir, dördüncü gün hızlı akan yolda birdenbire güç kesebilir. Aksaray kavşak il olduğu için Ankara, Adana ve Konya yönlerinde ağır vasıta trafiği yoğundur. Tırın önünde aniden hız kaybetmek kimsenin isteyeceği bir durum değildir.

Bu yüzden kuralımız şudur: Araç bir kez bile hızlı yolda emniyet moduna girdiyse, kontak açıp kapayınca düzelmiş olsa da uzun yola çıkarmayın. Önce kodu okutun, temas noktalarına baktırın. Çok sayıda uyarı birden yanıyor, araç hiç vitese girmiyor ya da yağ kaçağı varsa çekici çağırın. Yalnızca park hâlinde uyarı görülmüş, sürüşe yansımamışsa kısa mesafede kontrole götürülebilir.

Aksaray'da otomatik şanzıman tamiri mi, Kayseri mi?

Akü, şasi ve dış soket temizliği gibi işler için Aksaray'da işini bilen bir oto elektrikçisiyle başlamak çoğu zaman yeterlidir. Kayseri'ye gelmeniz gerekmez. Temas noktaları bakıldığı hâlde arıza sürüyorsa, mekatronik şüphesi varsa ya da otomatik şanzıman arıza belirtileri şanzımanın içini işaret ediyorsa bir ikinci değerlendirme için Kayseri düşünülebilir. Aksaray merkezden yol ortalama iki saat civarındadır.

Gelmeden önce kodların fotoğrafını, arızanın olduğu hava ve yol şartlarını, yapılan önceki işlemleri yanınıza alın. Mümkünse arıza anını telefonla videoya çekin. Gelip giden arızayı serviste canlandırmak zor olabilir, bu kayıtlar işimizi çok kolaylaştırır.

Sık sorulan sorular

Kontak kapatıp açınca düzelen şanzıman arızası kendiliğinden geçmiş sayılır mı?

Hayır. Kontak açma kapama sistemi yalnızca yeniden başlatır, sebebi ortadan kaldırmaz. Gelip giden arızalar çoğu zaman tekrar eder ve en kötü anda ortaya çıkabilir.

Soket oksitlenmesi nasıl anlaşılır?

Soket söküldüğünde pimlerde yeşilimsi ya da beyaz toz, kararma veya gevşek oturma görülür. Dışarıdan bakınca her şey normal görünebilir, kontrol çoğu zaman soket açılarak yapılmalıdır.

Şanzıman soketine kontak spreyi sıkabilir miyim?

Rastgele sprey önermiyoruz. Yanlış ürün plastik ve kauçuk parçalara zarar verebilir, soketi zorlamak da pimleri gevşetebilir. Bu işi aracın kablo yapısını tanıyan bir ustaya bırakın.

Arıza kodlarını sildirmeli miyim?

Önce kodların fotoğrafını çekin ve sildirmeyin. Gelip giden arızalarda kayıtlı kod ve o andaki veriler, sorunun kaynağına giden en önemli ipucudur.