Yozgat Otomatik Şanzıman Tamiri: Uzun Yolda Sabit Hızda Gelen Titreşim Ne Anlatır?

Yozgat'ta otomatik şanzıman tamiri arayan sürücülerin anlattığı şikâyet çoğu zaman şehir içinden değil, uzun yoldan gelir. Hız sabitlenmiştir, gaz pedalına hafifçe basılıdır ve araçta tekerlek balansını andıran ince bir titreşim başlar. Bu yazıda o titreşimin şanzımandan gelip gelmediğini nasıl ayıracağınızı, Yozgat yollarının bu sorunu neden erken gösterdiğini ve Kayseri'ye gelmenin hangi durumda mantıklı olduğunu anlatıyoruz.

Bozkır yolu şanzımandan ne ister?

Yozgat yüksek rakımlı, rüzgârı eksik olmayan bir bozkır ili. Sorgun, Yerköy ya da Akdağmadeni çıkışlı bir sürücünün kullanımının büyük bölümü dur-kalk değil, uzun süre aynı hızda ve aynı devirde gitmektir. Bu şanzıman için rahat bir iş gibi görünür ve çoğu zaman öyledir de. Ama iki ayrıntı tabloyu değiştirir.

İlki rakımdır. Turbosuz motorlar yüksekte daha seyrek havayla çalıştığı için güç kaybeder. Aynı hızı tutmak için gaz pedalı daha derine iner, şanzıman da vites küçültme kararını daha sık verir.

İkincisi rüzgârdır. Açık arazide önden ya da yandan gelen rüzgâr motora yük bindirir ve bu yük sabit kalmaz. Şanzıman da ağır bir yokuştaymış gibi davranmaya başlar, vites küçültür, sonra tekrar büyütür. Siz bunu devir ibresinin gaza dokunmadığınız hâlde gidip gelmesi olarak görürsünüz. Her gidiş gelişte tork konvertörünün kilitleme kavraması açılıp kapanır ve yağ biraz daha ısınır.

Hızı yüksek tutup motoru saatlerce yüksek devirde çevirmek de bu yükü artırır. Şanzıman yağı en çok ısıyla yaşlanır, bu yüzden Ankara yolunda hep üst sınırda giden bir aracın yağı aynı kilometredeki sakin bir araçtan daha çok yıpranmış olabilir.

Titreşim şanzımandan mı geliyor? Yolda yapılacak basit ayrım

Tork konvertörü, motorla şanzıman arasındaki yağlı bağlantıdır. Kalkışta gücü yağ üzerinden aktarır. Belli bir hızdan sonra içindeki kilitleme kavraması kapanır ve motorla şanzımanı doğrudan birbirine bağlar, böylece uzun yolda kayıp azalır. Bu kavrama ya da üzerinde çalıştığı yağ yıprandığında kapanırken tam tutmaz, hafifçe kayar. Hissettiğiniz titreşim o kaymadır.

Trafiğin olmadığı düz ve güvenli bir yolda şunları gözlemleyin:

• Hız sabitken gaz pedalına çok az ekleme yapın. Titreşim bu anda başlıyor ya da artıyorsa şüphe şanzımana kayar.
• Gazı hafifçe geri alın. Titreşim hemen kesiliyorsa yine kilitleme tarafına bakılır.
• Arkanızda araç yokken fren pedalına, lambalar yanacak kadar hafifçe dokunun. Birçok araçta bu dokunuş kilitlemeyi açar. Titreşim o anda kesilip devir biraz yükseliyorsa tork konvertörü güçlü aday olur.
• Titreşim gazdan bağımsızsa, belli bir hızda başlayıp hızla birlikte büyüyorsa önce lastik balansı, jant ve şaft kontrol edilmelidir.

Titreşimin hangi hızda ve kaç devirde başladığını not alın. Bu not, şanzıman arıza tespiti sırasında yol testini doğru yere götürür.

Tork konvertörünün başka belirtilerini de merak ediyorsanız tork konvertörü arızası belirtileri yazımıza bakabilirsiniz.

Ankara hattını sık kullananların bakım hatası

Yozgat'tan Ankara'ya düzenli gidip gelen araçlar kilometreyi çabuk toplar. Şehir içi dur-kalk olmadığı için sürücü de "bu araç hep uzun yol yaptı, şanzımanı rahattır" diye düşünür ve yağ bakımını erteler. Sorun burada başlar.

Kilitleme kavramasının düzgün çalışması yağın sürtünme özelliğine bağlıdır. Yağ yaşlandıkça bu özellik zayıflar ve titreşim önce çok küçük başlar. Bu aşamada doğru yağla yapılan bakım bazı araçlarda sorunu giderir, bazılarında yalnızca erteler. Geç kalındığında kavrama yüzeyinden kopan parçacıklar yağa karışır ve vites geçişlerini yöneten valf gövdesine kadar ulaşır. Küçük bir titreşim böyle büyük bir işe dönüşür.

Mercedes'lerde kullanılan 7G-Tronic, BMW ve Audi modellerinde görülen ZF 8HP ve Aisin yapımı klasik otomatikler tork konvertörlüdür ve yağ kalitesine duyarlıdır. Bazı üreticiler yağı "ömürlük" olarak tanımlasa da üreticinin bakım kılavuzu esas alınarak, ağır ve uzun yol kullanımında durum ayrıca değerlendirilmelidir. Aralıkları otomatik şanzıman yağı ne zaman değişir yazımızda anlattık.

Burada anlattıklarımız tork konvertörlü araçlar içindir. Çift kavramalı DSG'lerde konvertör yoktur ve uzun yol bu şanzımanlar için genellikle rahat bir iştir, bu yüzden sabit hızdaki titreşimin kaynağı başka yerde aranır. Birçok CVT'de ise kalkış için tork konvertörü bulunur, yani benzer bir his CVT'li araçlarda da görülebilir.

Yolda alacağınız küçük önlemler de işe yarar. Rüzgârlı günde devir gidip geliyorsa cruise control'ü kapatıp gazı kendiniz tutun. Hızı biraz düşürmek çoğu zaman şanzımanı daha yüksek viteste ve kilitli tutar. Römork ya da ağır yük varsa aracın kılavuzundaki sınırları aşmayın.

Hangi belirtiyle yola çıkılır, hangisiyle çıkılmaz?

Şanzıman şüphesi olan her araç hemen yolda kalmaz, ama her araç da uzun yola uygun değildir. Yozgat'ın açık yollarında ağır vasıtalar hızlı akar. Ani güç kaybı burada arızadan çok daha büyük bir güvenlik sorununa dönüşür. Şu tablo kararınızı kolaylaştırır:

Araç emniyet moduna girdiyse neler olduğunu şanzıman emniyet modu yazımızda bulabilirsiniz.

Yozgat'tan Kayseri'ye otomatik şanzıman tamiri için gelmeye değer mi?

Bu sorunun cevabı arızaya göre değişir. Yozgat merkezde, Sorgun'da ya da Yerköy'de işini iyi yapan ustalar olabilir. Yağ kaçağı, basit bir bakım ya da lastik balansı için yol yapmanıza gerek yok. Titreşimin kaynağı netleşmiyorsa, araç defalarca bakıldığı hâlde sorun sürüyorsa ya da tork konvertörlü şanzımanın sökülmesi konuşuluyorsa Kayseri'de ikinci bir değerlendirme mantıklı olabilir.

Yozgat merkezden Kayseri'ye ortalama iki saat civarında bir yol var. Boğazlıyan ve Sarıkaya tarafından bu süre kısalır. Tork konvertörlü şanzıman işlerinde önce yol testi, yağın durumu ve arıza kayıtları değerlendirilir, sonra tork konvertörlü şanzıman tamiri gerekip gerekmediğine karar verilir. Biz de sırayı böyle kurarız.

Yola çıkmadan önce şunları hazırlayın:

• Daha önce okutulmuş arıza kodları varsa fotoğrafını saklayın, kodları sildirmeyin.
• Titreşimin geldiği hızı, devri ve yol koşulunu not edin.
• Son yağ değişiminin tarihini, kilometresini ve kullanılan yağı öğrenin.
• Aracı boşaltın, rüzgârın sert olduğu günü seçmeyin, hızınızı sakin tutun.

Yolda sıcaklık uyarısı, kayma ya da emniyet modu görürseniz yola devam etmeyin. Güvenli bir yere çekin ve çekici çağırın.

Sık sorulan sorular

Yozgat'ta uzun yolda gelen titreşim şanzımandan mı, lastikten mi anlaşılır?

Titreşim gaz pedalına küçük dokunuşlarla değişiyorsa şanzıman tarafından şüphelenilir. Gazdan bağımsız olarak hıza bağlı artıyorsa önce lastik balansı, jant ve şaft kontrol edilmelidir.

Tork konvertörü titreşimi yağ değişimiyle geçer mi?

Erken aşamada yağın yaşlanmasından kaynaklanıyorsa düzelebilir, fakat bu kesin değildir. Kilitleme kavraması yıprandıysa yağ değişimi geçici fayda sağlar ve konvertörün elden geçirilmesi gerekebilir.

Hafif titreşim varken Yozgat'tan Kayseri'ye gidebilir miyim?

Uyarı lambası, kaçak, kayma ya da ısınma yoksa aracı yüklemeden, hızı düşük tutarak planlı bir yol yapılabilir. Bu belirtilerden biri varsa aracı kullanmayın ve çekici çağırın.

Cruise control şanzımanı yorar mı?

Düz ve sakin yolda sorun oluşturmaz. Rüzgârda ya da uzun yokuşta devir sürekli gidip geliyorsa cruise control'ü kapatıp gazı kendiniz tutmak şanzımana daha az iş bırakır.