DSG Şanzıman Arızaları: DQ200 ve DQ250 Farkı, Belirtiler ve Nedenler

DSG şanzıman arızaları çoğunlukla kalkışta silkeleme, göstergede yanıp sönen vites harfleri ya da vites atlama ile kendini belli eder. Bu belirtilerin nedeni aracınızdaki DSG'nin kuru mu yağlı kavramalı mı olduğuna göre değişir, bu yüzden teşhis şanzıman tipini doğru ayırmakla başlar. Aşağıda DSG'nin çalışma mantığını, DQ200 ile DQ250 farkını ve tipik arızaları atölye gözüyle anlattık.

DSG nedir, nasıl çalışır?

DSG, Volkswagen grubunun çift kavramalı şanzımanına verdiği addır. Audi tarafında aynı aileyi çoğunlukla S tronic adıyla görürsünüz. İçeride iki ayrı kavrama ve iç içe çalışan iki giriş mili vardır: biri tek numaralı vitesleri, diğeri çift numaralı vitesleri taşır. Siz üçüncü viteste giderken dördüncü vites hazırda bekler, geçiş anında yalnızca kavramalar el değiştirir. Vites geçişinin bu kadar hızlı olmasının nedeni budur.

Tork konvertörü yoktur, bu da kalkışın manuel araçtaki debriyaja benzediği anlamına gelir. Fark şu ki kavramayı sürücünün ayağı değil, hidrolik ve elektroniği bir arada yöneten mekatronik ünite kontrol eder. DSG arızalarının büyük bölümü de kavrama ya da bu ünite tarafında toplanır.

Kuru ve yağlı kavramalı DSG arasındaki fark

Kuru kavrama, manuel araçlardaki gibi havada çalışan balatadır. Yağlı kavramada ise balata paketleri yağ içinde döner, yağ hem sürtünmeyi düzenler hem ısıyı alır. Bu tek fark, şanzımanın dayanabileceği torku, ısınma davranışını ve bakım ihtiyacını belirler.

Yeni araçlarda görülen 7 ileri DQ381 de yağlı kavramalı gruba girer. Yani "7 ileri ise kuru kavramalıdır" diye genelleme yapmak doğru olmaz.

Hangi araçlarda yaygın?

DSG, Volkswagen grubunun enine motorlu otomobillerinde çok yaygındır. Aşağıdaki modeller örnektir. Aynı model, motor hacmine ve yılına göre farklı DSG ile gelebilir, hatta bazı sürümlerinde hiç DSG bulunmayabilir.

Tipik DSG şanzıman arızaları

Kalkışta silkeleme

En sık duyduğumuz şikâyet budur. Araç kalkarken sarsılır, ilk metrelerde titrer, gaz kesilince rahatlar. Kuru kavramalı DQ200'de aşınan kavrama yüzeyi, çift kütleli volan (motor titreşimini sönümleyen iki parçalı volan) ya da bozulmuş adaptasyon değerleri ilk şüphelilerdir. Yağlı kavramalı modellerde kirli yağ ve valf tutukluğu da aynı hissi verebilir. Silkeleme yokuşta ve trafikte belirginleşiyorsa kavrama tarafına daha yakından bakılmalıdır.

D ve N harflerinin yanıp sönmesi

Vites göstergesindeki harflerin yanıp sönmesi, ünitenin arıza algıladığı ve şanzımanı korumaya aldığı anlamına gelir. Araç bir anda çekişi kesebilir, N'de kalabilir ya da yalnızca birkaç vitesle yürüyebilir. Bu sırada kavşakta ya da sollamada olmak tehlikelidir. Güvenli bir yere çekin ve aracı kullanmayın. Kontağı kapatıp açınca belirti gidebilir, ama bu arızanın geçtiğini göstermez. Nedenleri ve yapılacakları şanzıman emniyet modu yazımızda ayrıntılı anlattık.

Vites atlama

DSG iki vites grubuna ayrıldığı için tek gruptaki bir sorun o gruptaki bütün vitesleri devre dışı bırakabilir. Sürücü bunu "birden üçe atlıyor" ya da "ikinciye geçmiyor" diye anlatır. Araç tek numaralı ya da çift numaralı vitesleri kullanarak yola devam eder. Burada arayacağımız yer ilgili kavrama, vites çatalını oynatan hidrolik hat, sensör ve valflerdir. Araç yürümeye devam ettiği için bu belirti çoğu zaman ertelenir. Eksik vitesle yokuş çıkmak ve uzun yol yapmak çalışan kavramayı daha çok zorlar, bu yüzden aracı en kısa sürede kontrol ettirin.

DQ200'de akümülatör ve hidrolik ünite sorunları

DQ200 mekatroniği, kavramaları ve vites çatallarını çalıştıran basıncı küçük bir elektrikli pompa ve basınç akümülatörü ile sağlar. Basınç akümülatörü, hidrolik basıncı depolayan parçadır. Bu parçada ya da hidrolik ünitede sorun çıktığında basınç tutulamaz, vites geçişleri aksar ve araç vites kaybedebilir. Dışarıdan kavrama arızası gibi görünebildiği için doğrudan kavrama değiştirmek bazen parayı boşa harcatır.

DQ250'de yağ bakımına bağlı sorunlar

DQ250'de aynı yağ kavramaları soğutur, mekatronik valflerini çalıştırır ve dişlileri yağlar. Bakımı aksatılmış bir araçta kirlenen yağ valfleri tutukluk yapmaya iter, kavrama paketleri de düzgün çalışamaz. Şanzıman yağı değişimi bu modelde düzenli bakımın parçasıdır; aralık genellikle uzun kilometre bantlarında verilir ve üreticinin bakım kılavuzu esastır.

Belirtiye göre olası neden

Tablo yalnızca başlangıç noktasıdır. Kavrama arızası ile mekatronik arızası sürücüye aynı hissi verebilir, bu yüzden biz önce arıza kaydını, ardından kavrama adaptasyon değerlerini ve basınç verilerini okuruz.

Kavrama mı, mekatronik mi?

DSG'de en sık yapılan hata, belirtiye bakıp doğrudan parça değiştirmektir. Silkeleyen araca kavrama takılır, sorun geçmez, bu kez mekatroniğe yönelinir. Oysa iki arızayı ayıran somut veriler vardır.

Kavrama aşındıkça ünite temas noktasını sürekli düzeltir ve adaptasyon değerleri izin verilen sınıra yaklaşır. Belirti genellikle kalkışta ve düşük hızda, yani kavramanın kaydığı anlarda görülür. Araç hızlandıktan sonra düzeliyorsa bu durum kavrama ihtimalini güçlendirir.

Mekatronik kaynaklı sorunda tablo daha dağınıktır. Belirti hızdan bağımsız gelebilir, aynı anda birkaç vitesi etkileyebilir ve istenen basınç ile ölçülen basınç arasında fark görülür. Hata kayıtlarında da hidrolik basınç, valf ya da sensörle ilgili satırlar öne çıkar.

Bazen ikisi birlikte yaşanır. Uzun süre kayan bir kavrama ünitenin işini zorlaştırır, bozuk basınç da kavramayı erken bitirir. Bu yüzden tek parçaya karar vermeden önce ikisinin de durumunu görmek gerekir. Kavrama değişiminden sonra yapılan adaptasyon da işin zorunlu parçasıdır, çünkü yeni kavramanın temas noktası eskisinden farklıdır.

DSG'nizi daha rahat kullanmanın yolları

Özellikle kuru kavramalı modellerde sürüş alışkanlığı kavrama ömrünü doğrudan etkiler. Kayseri trafiğinde olduğu gibi dur kalkın yoğun olduğu kullanımda şu noktalar fark yaratır:

• Yokuşta aracı gazla tutmayın. Frenle tutun, kavramayı boşuna kaydırmayın.
• Trafikte sürünmeyi azaltın. Sürekli çok yavaş ilerlemek yerine araya mesafe bırakıp tek seferde ilerleyin.
• Durunca ayağınızı frende tutun. Gaz ile fren pedalına aynı anda basmayın.
• Soğuk sabahlarda ilk dakikalarda sert gaz vermeyin. Yağ ve kavrama çalışma sıcaklığına gelmeden yüklenmek gereksiz zorlanma yaratır.
• Hafif belirtiyi erken gösterin. Küçük bir silkeleme, kavramanın tamamen bitmesini beklemeden yapılan kontrolle daha ucuza çözülebilir.

Benzer alışkanlıkların tamamını otomatik şanzıman kullanım hataları yazımızda topladık. Atölyede DSG'de hangi aşamaları izlediğimizi ise DSG şanzıman tamiri sayfamızda bulabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

DSG şanzımanda kalkışta silkeleme normal mi?

Kuru kavramalı modellerde çok düşük hızda hafif bir his görülebilir, ama belirgin silkeleme normal değildir. Kavrama, volan ya da mekatronik kontrol edilmelidir.

DSG'de D ve N harfleri neden yanıp söner?

Çoğunlukla ünite bir arıza algılamıştır ve şanzımanı koruma durumuna almıştır. Araç çekişi kaybedebileceği için güvenli bir yere çekip aracı kullanmamanız gerekir.

DQ200 ile DQ250 arasındaki temel fark nedir?

DQ200 kuru kavramalı ve 7 ileri, DQ250 yağlı kavramalı ve 6 ileridir. Bakım mantıkları, ısı dayanımları ve tipik arızaları bu yüzden birbirinden ayrılır.

Aracımda hangi DSG olduğunu nasıl öğrenirim?

Şanzıman kodu bakım kayıtlarından, araç bilgi etiketinden ya da teşhis cihazıyla öğrenilebilir. Aynı model motor ve yıla göre farklı şanzımanla gelebildiği için tahminle karar vermeyin.