Kayseri Kışında Otomatik Şanzıman: Soğukta Vuruntu Normal mi?

Kayseri kışında otomatik şanzıman, sabahın ilk kilometrelerinde yazdakinden farklı davranır: vitese geç oturur, ilk geçişleri daha sert hissedilir, bazen de sürücüyü endişelendiren bir vuruntu yapar. Bunların bir kısmı soğuğun doğal sonucu, bir kısmı ise kıştan önce de var olan bir arızanın ortaya çıkmasıdır. Aşağıda ikisini nasıl ayıracağınızı, soğuk sabahlarda aracı nasıl kullanacağınızı ve Erciyes yolunda nelere dikkat edeceğinizi anlatıyoruz.

Kayseri soğuğu şanzımanda neden daha çok hissedilir?

Şehir yaklaşık 1050 metre rakımda ve kara ikliminin sert kışını yaşıyor. Geceyi açıkta geçiren araçta sabah saatlerinde şanzıman yağı en soğuk halindedir. Şehrin Erciyes'e doğru yükselen kısımlarında oturanlar bunu daha da belirgin yaşar.

İkinci etken kısa yollardır. Motor suyu göstergesi kısa sürede yükselir, ama şanzıman yağı motordan daha geç ısınır. Kışın on dakikalık işe gidiş, çoğu araçta şanzıman için yarım kalmış bir ısınma demektir. Yani göstergeye bakıp "araç ısındı" demek her zaman doğru olmaz.

Soğuk yağ şanzımanda ne yapar?

Otomatik şanzımanda yağ yalnızca yağlamaz. Vites geçişini yapan basıncı taşır, kavramaları sıkar, ısıyı uzaklaştırır. Soğukta yağ kalınlaşır, ince kanallarda akışı yavaşlar. D'ye aldığınızda hissettiğiniz o kısa gecikme ve ilk geçişteki sertlik çoğu zaman buradan gelir.

Birçok şanzıman soğuğu kendisi de algılar. Yağ sıcaklığı düşükken vitesleri biraz daha yüksek devirde geçirebilir, tork konvertörünün kilitlenmesini geciktirebilir. Kilitleme, konvertörün içinde motorla şanzımanı doğrudan birleştiren kavramanın devreye girmesidir. Sürücüye "araç zorlanıyor" gibi gelen bu davranış, çoğu zaman yazılımın ısınma planıdır.

Şanzıman tipine göre his de değişir:

• Tork konvertörlü: Geç vites, ilk geçişlerde yumuşaklık kaybı.
• Islak kavramalı DSG: Kalkışta hafif sertlik, ilk dakikalarda biraz daha kaba geçiş.
• Kuru kavramalı DSG: Düşük vitesler arasında hafif tıkırtı ve kalkışta belli belirsiz titreme.
• CVT: Soğukta belirginleşen uğultu, devrin bir süre yüksek kalması.

Yaşlanmış yağ bu tabloyu kötüleştirir, sertleşmiş contalar da soğukta basıncı tutmakta zorlanır. Aracınızın yağı uzun süredir değişmediyse şanzıman yağı ne zaman değişir yazımıza göz atın.

Kışın vuruntu normal mi?

Ayrım için en sağlam ölçüt ısınmadan sonraki davranıştır. Belirti araç ısındıkça kayboluyorsa çoğunlukla soğuğun etkisidir. Sürüyorsa ya da belli bir vitese bağlı tekrar ediyorsa arıza aramak gerekir.

Sık atlanan bir nokta da aküdür. Soğukta zayıflayan akü, voltajı düşürür ve elektronik beyinlerde anlamsız uyarılara yol açabilir. Kışın ilk defa şanzıman uyarısı gördüyseniz ve marş da ağır basıyorsa, işe önce aküyü ölçtürerek başlayın.

Soğukta kaçırıp ısınınca düzelen araç

En çok ertelenen şikâyet budur. Sabah kalkışta devir yükselir, araç bir an geç toparlanır, on dakika sonra her şey yoluna girer ve sürücü konuyu kapatır. Oysa kaçırma, kavramanın ya da bandın gücü tam aktaramadığı anlamına gelir. Yaşlanan contalar soğukta sertleşip basıncı tutamıyorsa ya da yağ yorulduysa belirti önce sadece soğukta görülür.

Bu tablo genellikle kendiliğinden geçmez. Bir kış ara sıra görülen kaçırma, sonraki kış her sabaha dönüşebilir. Erken bakılan bir araçta yağ ve conta düzeyinde çözüm ihtimali, belirti sıcakta da çıkmaya başladıktan sonrakine göre daha yüksektir.

Belirtiyi ustaya göstermek için aracı ısıtmadan, sabah soğuğunda getirmeye çalışın. Isınmış şanzımanda bu şikâyet çoğu zaman görülmez, yol testi de "sorun yok" diye bitebilir.

Soğuk sabahta aracı nasıl kullanmalı?

1. Motoru çalıştırın, yarım dakika kadar bekleyin. Uzun rölanti beklemesine gerek yok.
2. Ayağınız frendeyken vitesi D ya da R'ye alın, aracın oturduğunu hissedene kadar bir iki saniye bekleyin.
3. Vites kolunu P, R, D arasında hızlı gezdirmeyin. Her konumda kısa bir an verin.
4. İlk birkaç kilometre yumuşak gaz kullanın, ani sollama ve sert kalkıştan kaçının.
5. Yolunuz çok kısaysa haftada bir kez aracı daha uzun sürerek yağın tam ısınmasını sağlayın.

Karlı rampada kalkış

Kışın şanzımana en çok zarar veren anlardan biri, patinaj yapan tekerin aniden yol tutmasıdır. Boşa dönen teker tutunduğunda oluşan darbe, DSG kavramasına ve CVT kayışına doğrudan biner. Bu yüzden teker dönmeye başladığında gazı artırmak yerine gazdan ayağınızı biraz çekin.

Aracınızda kar ya da kış modu varsa kullanın. Bu mod genellikle kalkışı yumuşatır, bazı araçlarda ikinci vitesten başlatır. Hangi tuşun ne yaptığı araca göre değişir, kullanım kılavuzuna bakmakta fayda var.

Rampada kalkarken gazı yavaş açın ve aracı gazla tutmaya çalışmayın. Karda saplandıysanız D ile R arasında hızlıca gidip gelmeyin. Tam durun, frene basın, vitesi değiştirin, sonra hareket edin. Bu ve benzeri alışkanlıklar için otomatik şanzıman kullanım hataları yazımız da işinize yarar.

Rampaya park ederken önce el frenini çekin, sonra P'ye alın. Böylece aracın ağırlığı şanzımandaki küçük park kilidine değil, frene biner.

Erciyes yolunda nelere dikkat etmeli?

Şehirden Tekir Yaylası yönüne çıkarken kısa mesafede bin metreyi aşkın yükselirsiniz. Soğuk şanzıman, uzun rampa ve kayak günlerinde oluşan kuyruk burada çoğu zaman bir arada yaşanır.

Çıkışta kuyrukta rampada beklerken aracı gazla sürükleyip tutmayın. Özellikle kuru kavramalı araçlarda bu kullanım kavramayı ısıtır. Araç durduğunda frene basarak bekleyin.

İnişte düşük vitese geçmek frenleri rahatlatır, ama buzlu yolda vitesi sert düşürmeyin. Ani motor freni, çekiş tekerini kaydırabilir. Vitesi inişe başlamadan önce seçin ve yavaş inin. Kış lastiği olmadan çıkmayın, gerekiyorsa zincirinizi yanınızda bulundurun.

Şanzıman uyarısı yanan araçla Erciyes planı yapmayın. Emniyet moduna geçen bir araç rampada güç bulamayabilir ve karlı yolda kalmak hem sizin hem arkanızdakilerin güvenliğini tehlikeye atar. Şehir içinde belirti çıktıysa güvenli bir yerde durun ve kontrol olmadan yola devam etmeyin. Araç sarsılıyor ya da vitese girmiyorsa çekici çağırın.

Kış gelmeden yaptırılacak kontroller

• Yağın durumu ve son değişim kaydı. Gerekliyse şanzıman yağı değişimi kıştan önce planlanmalı.
• Arıza hafızası. Kış gelmeden bekleyen kayıtlar arıza tespiti sırasında görülebilir.
• Şanzıman altında yağ kaçağı.
• Akü sağlığı ve şarj voltajı.
• Lastik durumu. Şanzımanı en çok koruyan şeylerden biri, tekerin patinaj yapmamasıdır.

Sık sorulan sorular

Soğukta otomatik aracı uzun süre ısıtmak gerekir mi?

Gerekmez. Şanzıman yağı rölantide çok yavaş ısınır. Motoru çalıştırıp kısa süre bekledikten sonra ilk kilometreleri yumuşak sürmek hem motor hem şanzıman için daha iyidir.

Kışın ilk viteslerdeki sertlik arıza mıdır?

Birkaç kilometre içinde geçiyorsa çoğu zaman soğuk yağın etkisidir. Araç ısındıktan sonra da sürüyorsa veya yıldan yıla artıyorsa kontrol ettirmek gerekir.

Karda saplanan otomatik aracı ileri geri sallamak zararlı mı?

Araç hareket halindeyken D ile R arasında hızlı geçiş şanzımana darbe indirir. Tam durup frene basarak vites değiştirin ve tekerler boşa dönüyorsa gazı artırmayın.

Şanzıman uyarısı yanarken Erciyes'e çıkılır mı?

Çıkılmamalı. Rampada güç kesilirse araç karlı yolda kalabilir. Planı erteleyin ve aracı önce kontrol ettirin.