Peugeot ve Citroën AL4 Şanzıman Kronik Arızaları: DP0 ile Aynı Ünite

Bir dönem küçük Fransız otomobillerinde otomatik vites demek, çoğu zaman dört ileri AL4 demekti. Peugeot ve Citroën AL4 kronik arızaları hâlâ sık aranıyor, çünkü bu şanzıman yıllar içinde çok sayıda araca takıldı ve Renault'ta DP0 adıyla da karşınıza çıkıyor. Görüşler ayrışır: bazı yayınlar onu sorunlu otomatikler arasında sayar, kullanıcı toplulukları ise aşırı arızalı olmadığını, ama yağına ve bakımına hassas olduğunu söyler; bakımı düzgün yapılmış örnekler uzun süre sorunsuz gidebilir.

AL4 ve DP0 hangi araçlarda karşınıza çıkar?

AL4, dört ileri tork konvertörlü klasik bir otomatiktir. Tork konvertörü, motorla şanzıman arasında yağ üzerinden güç aktaran parçadır, DSG gibi kavrama kalkışı yapmaz. Kalkış bu yüzden yumuşaktır, ama dört vites nedeniyle yüksek hızda devir daha yukarıda kalır. Bu bir arıza değil, tasarımın karakteridir.

Listedeki modellerin her otomatik sürümü AL4 olmak zorunda değildir. Aynı kasa farklı şanzımanla gelebilir, özellikle daha yeni yıllarda. Renault tarafında çift kavramalı EDC'yi DP0 ile karıştırmayın, EDC yazımız tamamen farklı bir yapıyı anlatıyor.

Sık bildirilen kronik sorunlar

Basınç regülasyon valfleri

Kullanıcıların ve ustaların en sık andığı konu budur. Basınç regülasyon valfi, kavramalara giden yağ basıncını elektrikle ayarlayan küçük parçadır. Yorulduğunda ya da kirlendiğinde basınç olması gerektiği gibi ayarlanamaz.

Sürücüye şöyle yansır: vites geçerken "küt" diye vuruntu, D ya da R'ye alınca sert kavrama, geçişlerin sıcakta ya da soğukta farklı davranması. Güzel haber şu ki bu valfler hidrolik blok üzerindedir ve şanzıman komple açılmadan ulaşılabilir. Yağ boşaltılarak kapağın altına inilir. Yani her vuruntu büyük tamir anlamına gelmez, ama doğru teşhis şarttır.

Şanzıman uyarısı ve koruma durumu

Bu ünitede göstergede şanzıman uyarısı çıkması ve aracın tek viteste kalıyormuş gibi davranması tanıdık bir şikâyettir. Araç bu durumda düşük hızda ve yüksek devirde gider. Kontak kapatılıp açılınca geçici olarak düzelebilir. Mantığını şanzıman emniyet modu yazımızda anlattık.

Yağ yaşı sayacı

AL4'ün az bilinen bir özelliği vardır: şanzıman yağının yıpranmasını takip eden bir sayaç kullanabilir. Bu sayaç sınıra ulaştığında uyarı ve koruma davranışı görülebilir. Yağ değişse bile sayaç teşhis cihazıyla sıfırlanmazsa sorun bitmemiş gibi görünür. Sürücü "yağı değiştirdim, yine aynı" der, oysa eksik adım budur.

Yanlış yağ ve yanlış seviye

Bu şanzımanda yağ çubuğu yoktur, seviye tapa üzerinden ve belirli bir yöntemle ayarlanır. Üzerine yağ eklemek fazla dolumla sonuçlanabilir. Az yağ da, çok yağ da sorun çıkarır. Tip konusunda da kullanıcılar uyarır: gelişigüzel ATF bu şanzımana iyi gelmez. Aracın belirtisi vuruntu, kayma ya da uyarı olabilir.

Fren bandı ve kavrama paketi aşınması

Yüksek kilometreli ya da bakımsız ünitelerde iç aşınma görülebilir. Fren bandı, belirli viteslerde dişli grubunu tutan sürtünme parçasıdır. Aşındığında motor devri yükselir, araç aynı oranda hızlanmaz, sürücü bunu kayma olarak hisseder. Bu noktada iş valf değişiminden çıkar, şanzımanın açılması gerekir. Nasıl karar verildiğini tamir mi değişim mi yazımızda anlattık.

Belirtiden nedene

Valf mi, iç aşınma mı?

AL4'te en değerli ayrım budur, çünkü biri şanzıman indirilmeden başlanan iştir, diğeri şanzımanın açılmasını gerektirir. Vuruntu yalnızca geçiş anında geliyor, araç vitese girdikten sonra düzgün çekiyorsa basınç tarafı akla gelir. Devir vites içinde de boşa çıkıyor, araç yokuşta gücünü aktaramıyorsa iç aşınma ihtimali artar.

Yağın durumu da ipucu verir. Koyulaşmış, yanık kokulu yağ sorunun yalnızca valfte kalmayabileceğini gösterir. Temiz yağ ve tek bir geçişte görülen vuruntu ise daha sınırlı bir soruna işaret eder. Elektrik tarafını da atlamamak gerekir, çünkü soket ve kablo sorunları da şanzıman uyarısı çıkarabilir. Önce bu kontrolleri yapmak gereksiz parça değişiminin önüne geçer.

Renault DP0 tarafında fark var mı?

Çalışma mantığı aynıdır, belirtiler de aynı başlıklarda toplanır. Yine de yazılım ve bazı parçalar araca göre değişebildiği için bir araçtan çıkan ünite ya da parça başka araca doğrudan uymayabilir. Parça seçiminde şanzıman kodu esas alınmalıdır. Renault'ta aynı modelin sonraki yıllarında EDC ya da başka bir şanzıman görülebileceğini de hesaba katın.

Ne zaman kontrole gelmelisiniz?

Vuruntu yeni başladıysa beklemeyin, küçük bir valf sorunu devam ettikçe kavramaları da yorabilir. Uyarı bir kez bile çıktıysa kayıt okutun. Kayma hissi varsa aracı yokuşta ve uzun yolda zorlamayın. Altta yağ izi görürseniz seviye kontrolü yaptırmadan yola devam etmeyin.

Dört ileri ünitede yüksek hızda yüksek devir normaldir. Bu yüzden "devir çok yüksek" şikâyetini arıza saymadan önce hangi viteste kaldığını görmek gerekir. Biz bu ayrımı arıza kaydı ve canlı veriyle yaparız, ayrıntıları şanzıman arıza tespiti sayfamızda bulabilirsiniz.

İkinci el alırken neye bakılır?

• Soğuk motorla P'den D'ye ve R'ye geçişlerde sert kavrama var mı bakın.
• Hafif gazla sakin sürüşte vites küçültme ve büyütme anlarını dinleyin.
• Şehir içinde tam sıcaklığa geldikten sonra aynı denemeyi tekrar edin.
• Yağ değişimi yapılmışsa hangi yağın konduğunu sorun.
• Teşhis cihazıyla arıza geçmişini ve yağ sayacını okutun.
• Şanzıman altında sızıntı izi arayın.

Kayseri'de ikinci el küçük sınıf otomatik bakıyorsanız bu kontrolleri satın almadan yaptırmak sonradan yaşanacak sürprizleri azaltır.

Yağ bakımı nasıl düşünülmeli?

Bu şanzımanda yağın tamamı boşaltılamaz, çünkü önemli bir bölümü tork konvertöründe kalır. Bu nedenle tek değişimde tüm yağ yenilenmiş olmaz. Yıpranmış ünitelerde art arda kısmi değişim önerilir, ardından seviye doğru yöntemle ayarlanır ve sayaç sıfırlanır. Aralık konusunda üreticinin bakım kılavuzu esastır, ağır şehir içi kullanımda erken kontrol faydalıdır. Konunun genelini otomatik şanzıman yağı ne zaman değişir yazımızda bulabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

AL4 ile DP0 aynı şanzıman mı?

Evet, aynı dört ileri tork konvertörlü ünite Peugeot ve Citroën'de AL4, Renault'ta DP0 adıyla anılır. Yazılım ve bazı parçalar araca göre farklılık gösterebilir.

AL4 şanzımana normal ATF yağı konur mu?

Hayır, gelişigüzel ATF kullanmayın. Bu şanzıman yağ tipine duyarlıdır, doğru yağ üreticinin bakım kılavuzundan ya da şanzıman koduna göre belirlenmelidir.

AL4'te yağı değiştirdim, uyarı neden çıktı?

Şanzıman yağının yaşını takip eden bir sayaç bulunabilir. Yağ değişiminden sonra sayaç teşhis cihazıyla sıfırlanmazsa uyarı ve koruma davranışı devam edebilir.

Vuruntu yapan AL4 mutlaka açılmalı mı?

Hayır. Sık bildirilen nedenlerden biri basınç valfleridir ve bu parçalar şanzıman komple açılmadan değiştirilebilir. Önce arıza kaydı, yağ durumu ve basınç davranışı değerlendirilmelidir.